Ապրիլի 7

Ներբեռնի՛ր ֆայլը, կարդա՛, իմացի՛ր, ապա կատարի՛ր առաջադրանքները։

Արդեն գիտես, որ հայերենում ձայնավորների միջև սովորաբար լսվում է յ հնչյունը, որը կոչվում է ձայնակապ։

Հիշի՛ր

Յ ձայնակապը գրվում է միայն ա և ո ձայնավորներից հետո։

Օրինակ՝ հայելի, հմայիչ, նայել, հոյապակ, երեկոյան, հրամայել, ծառայել, նայել, և ալյն։

Ե, է, ի, ու ձայնավորներից հետո յ ձայնակապը չի գրվում։

Օրինակ՝ միաբանություն, միակ, հիանալի, թիավարել, թիակ, վերարկուով, րոպեից, էություն, լիություն, ձիավոր, լիակատար և այլն։

Կատարի՛ր առաջադրանքները

Լրացրո՛ւ յ ձայնակապը այն բառերում, որոնց մեջ անհրաժեշտ է։

Հա-ելի, րոպե-ից, շո-ել, թի-ակ, է-ություն, խո-անալ, գո-ություն, մի-ասնություն, մնա-ուն, շրջագա-ություն, թե-աման, հարցնե-ի, ծառա-ել, ձի-ավոր, Հռիփսիմե-ի, Սերգե-ի, Միքա-ել, երեկո-ան, ներկա-ացում, խնա-ողաբար, մեղեդի-ով, շղթա-ել, ծաղրածու-ի, հյուսիսա-ին, այցելու-ին, գոլորշի-անալ, երևակա-ել, քրիստոնե-ական, տի-եզերագնաց, նո-եմբեր, ծառուղի-ով։

Հայելի, րոպեից, շոյել, թիակ, էություն, խոյանալ, գոյություն, միասնություն, մնայուն, շրջագայություն, թեաման, հարցնեի, ծառայել, ձիավոր, Հռիփսիմեի, Սերգեի, Միքայել, երեկոյան, ներկայացում, խնայողաբար, մեղեդիով, շղթայել, ծաղրածուի, հյուսիսային, այցելուին, գոլորշիանալ, երևակայել, քրիստոնեական, տիեզերագնաց, նոյեմբեր, ծառուղիով։

Հիշի՛ր, որ ուն վերջածանցով կազմվում են ածականներ, որոնք պահանջում են ինչպիսի՞ հարցը, իսկ յուն վերջածանցով կազմվում են գոյականներ, որոնք պահանջում են ի՞նչ հարցը։

Այժմ լրացրո՛ւ յ ձայնակապը այն բառերում, որոնց մեջ անհրաժեշտ է։

Ճարտատ-ուն խարույկ Ճարտատուն խարույկ

Խարույկի ճարճատ-ուն Խարույկի ճարճատյուն

Կարկաչ-ուն գետակ Կարկաչուն գետակ

Գետակի կարկաչ-ուն Գետակի կարկաչյուն

Շառաչ-ուն մտրակ Շառաչուն մտրակ

Մտրակի շառաչ-ուն Մտրակի շառաչյուն

Հնչ-ուն ծիծաղ Հնչուն ծիծաղ

Իծաղի հնչ-ուններ Իծաղի հնչյուններ

Դողդոջ-ուն քայլեր Դողդոջուն քայլեր

Քայերի դողդոջ-ուն Քայերի դողդոջյուն

Բաբախ-ուն սիրտ Բաբախուն սիրտ

Սրտի բաբախ-ուն Սրտի բաբախյուն

Ղողանջ-ուն զանգ Ղողանջուն զանգ

Զանգի ղողանջ-ուն Զանգի ղողանջյուն

Խոխոջուն առու Խոխոջուն առու

Առվի խոխոջ-ուն Առվի խոխոջյուն

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

April 6

Մաթեմատիկա – Խառը թվերի հանում մաս 2 – Ապրիլի 6

Maths – 06042026 Download

Category: Մաթեմատիկա | LEAVE A COMMENT

April 6

Մայրենի – Նվարդ Թումանյանի հուշերը Ղ․ Աղայանի մասին։ – Ապրիլի 6

Թիֆլիսի Հովնանյան դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Անդրկովկասյան համալսարանի պատմագիտության ֆակուլտետը:

1925-ին Թբիլիսիից տեղափոխվել է Երևան և աշխատանքի անցել Նյութական մշակույթի պատմության ինստիտուտում: 1938-ին ամուսնացել է Ղազարոս Աղայանի որդուՄուշեղի հետ: Զավակ չի ունեցել: 1943-ից մինչև մահ Նվարդը Գիտությունների Ակադեմիայի Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի գիտաշխատող էր: Նա իր հոր կյանքի և հոգևոր ժառանգության լավագույն ուսումնասիրողներից է, բազմաթիվ գիտական աշխատությունների հեղինակ:

Ապրիլի 4-ը Ղազարոս Աղայանի ծննդյան օրն էր: Համացանցից փոքրիկ ու հետաքրքիր տեղեկություն դո՛ւրս գրիր Ղ. Աղայանի մասին: Կարդա՛ Հ. Թումանյանի դստեր՝ Նվարդ Թումանյանի հուշերը Ղ․ Աղայանի մասին։

Ղազարոսը ծնողների 12 զավակներից մեկն էր, որ ծնվեց 1840-ին’ Ակոռիի կործանման տարում: Մայրը Ղազարոսին նվիրել էր Աստծու տաճարին’ նրա պորտն ամփոփելով եկեղեցու պատի մեջ, եւ մկրտել Մեծ պասի’ Ղազարոսի հարության կիրակի օրր:

Երեկոյան Շիրվանզադեն, Դեմիրճյանը, իրավաբան Ալ. Պապովյանը հայրիկի սենյակում հավաքված նախազգացումներից էին խոսում:
Հայրիկն իր կյանքից դեպքեր հիշեց եւ սկսեց պատմել
«… Պարզ զգացել եմ հորս մահը: 1898 թվականն էր. ջրօրհնեքի երեկոն. Թամամշյանների* տանը ընթրիքին հանկարծ թվաց, թե հայրս մեռավ: Տրամադրությունս վատացավ, տխրեցի. հյուրերը նկատեցին, հանգստացրին, բայց ոչինչ չօգնեց: Եկա տուն: Երեք օր հետո մարդ է գալիս գյուղից, թե՝ «հայրդ ջրօրհնեքին մեռել է»:
Նույնպես պարզ զգացել եմ Աղայանի մահը: 1911թ. ամառվա մի շոգ օր էր: Սենյակումս նստած պարապում են: Առավոտը ժամը ինը եւ կեսը կլիներ, հանկարծ աչքիս երեւաց Աղայանը, որ ընկավ մայթի վրա եւ մեռավ: Սարսափահար վեր կացա: Սենյակումս ման եմ գալիս ու չեմ կարողանում ինքս ինձ հասկանալ: Ներս եկավ կինս, տեսավ ինձ գունատ ու շփոթված: Ասի՝ «բա՞ն ես ուզում ասել»: Սկսեց ընտանեկան գործերից խոսել: Ասում եմ «չե՞ս տեսնում, Ղազարը մեռավ…» նա զարմացած նայում էր վրաս: Հենց էդ ժամանակ ներս է գալիս տղաս՝ Արտիկը, թե «պապեն* փողոցումն ընկավ, ուշքից գնաց, տարան տուն…»
Վեր կացա, գնացի, բայց զգում էի, որ կենդանի չեմ տեսնելու Ղազարին: Երրորդ գիմնազիայի մոտ պատահեցի Գրիգոր Վարդանյանին. ձեռքով արավ, թե արդեն…
Առհասարակ Աղայանի կյանքի լավ ու վատ պայմաններն զգում էի, նա էլ իմս էր տեսնում, նախազգում:
1906թ.-ին, երբ Բեթհուբյան փողոցում էի ապրում՝ Վերնատանը, մի գիշեր ինձ շատ վատ զգացի… ամբողջ գիշերը չքնեցի…
Առավոտը վաղ, դեռ լույսը չծագած, մեր զանգը տալիս են. կինս դուռը բաց է անում, տեսնում է՝ Աղայանը. սա թե «Օհանեսը տա՞նն է, լա՞վ է»: Կինս թե՝ «հա՛»: «Դե՛ լավ,»,-ասում է ու գնում: Հետո իմացա, որ գիշերը ինձ պատկերացրել է տանջվելիս, ճիշտ էնպես, ինչպես եղել եմ:

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

April 2

Հայոց լեզու 5 – 166-175 առաջադրանքները

166. Տրված բառերը երեք խմբի բաժանի՛ր և դրանց տարբերությունը բացատրի´ր:

Ծաղիկ, ջինջ, վազել, բուրավետ, մեծ, ժամացույց, թրթռալ, թիավարել, ջուր, ջրոտ, ուրախ, ջրել, սար, մարդ, գնալ, ծաղկավետ, հրաշալի, երեխա, լողալ, վազվզել, մաքուր, նավաստի, օձ, ճկուն, սողալ, իջնել, ամպ, բացվել, չխկչխկալ, սև, ինքնաթիռ, առվակ, պայծառ, գոռգոռալ, գարուն, բարձրանալ սպիտակ, թիթեռ, պահակ, նավակ, զաղտնի, պահել, հատիկ, ոսկեզօծ, ոսկեզօծել, երկաթյա:

Գոյականներ – Ծաղիկ, ժամացույց, ջուր, մարդ, երեխա, օձ, ամպ, ինքնաթիռ, գարուն, նավակ, հատիկ
Ածականներ – ջինջ, բուրավետ, մեծ, ուրախ, մաքուր, սև, սպիտակ, պայծառ, ճկուն, ոսկեզօծ, երկաթյա
Բայեր – վազել, գնալ, լողալ, սողալ, իջնել, բացվել, բարձրանալ, պահել, ջրել

167.Բխմբինախադասություններիմեջընդգծվածբառերնինչո՞վենտարբերվումԱխմբիբառակապակցություններումընդգծվածածականներիցևինչո՞վեննման:

Ա. Մաքուր սենյակ: –                 Բ.Արագ մաքրեց:
Փափուկ բազմոց: –                                   Մանրամասն պատմեց:
Հատուկ վերաբերմունք: –                       Մեղմորեն ժպտաց:
Հստակ ջուր: –                                           Հազիվ լսվեց:
Երկար օր: –                                             Հպարտորեն խոնարհվեց:

Տարբերություն – Ա-ում ածականներ են, Բ-ում՝ մակբայներ։
Նմանություն – երկուսն էլ նկարագրող բառեր են։

168. Ընդգծված բառերն ինչո՞վ են նման:

Անմիջապես հասկացա:
Մտերմորեն խրատում էր:
Վաղուց հասել է:
Ամբողջովին մոռացվել է:
Լիովին բավարարվեց:
Բազմիցս ասել եմ:
Երբեմն լսվում Է:

Բոլորը ծավալչական բառեր են՝ ցույց տալիս ինչպես, ինչ չափով կամ որքան անգամ կատարվում է գործողությունը։

169. Նախորդվարժությանմեջընդգծվածբառերըգրի´ր: Ինչպե՞ս կանվանեսբառերիայդխումբը:

անմիջապես, մտերմորեն, վաղուց, ամբողջովին, լիովին, բազմիցս, երբեմն – ծավալչականներ

170. Ընդգծված բառերը դուրս գրի՛ր: Դրանք բառերի ո՞ր խմբին կավելացնես:

Ուշացած տղան շտապ մոտեցավ խմբի ղեկավարին:
Մեքենան դանդաղ պտտվեց ու կանգնեց:
Այդ մասին հաճախ եմ մտածում:
Այդ օրն իր հոտը հեռու քշեց:
Ուշ հասար. ամեն ինչ վերջացել Է:
Կրկինխնդրում եմ, որ անպայման ընդունես հրավերը:

շտապ, դանդաղ, հաճախ, հեռու, ուշ, կրկին

Բառերի այդ խումբը – ծավալչականներ

171. Նախորդչորսվարժություններումկարևորվածբառերիխումբըանվանումենմակբայ(մակ-վրա): Փորձի´րբացատրելայդանունը:

«Մակբայ» նշանակում է՝ բայից առաջ գործողությունը կամ վիճակը լրացնող բառ։

172. Կետերի փոխարեն գրի´ր փակագծում տրված բառերը: Ընդգծի´ր այն բառերը, որոնք առանց փոփոխելու գրեցիր:

Կենդանաբանական … (այգի) տնօրենը պատմում Էր, որ այդ … (փիղ) կապեր քանդելու … (հմուտ) վարպետ էր: Գիշերները նա … (համառորեն) ու … (ճարպկորեն) քանդում էր իր … (ոտքեր) կապած պարանները: Մի անգամ նույնիսկ կարողացել էր ծխնիներից անաղմուկ հանել այն (… շինություն) դուռը, որտեղ նրան … (բանտել): Չանհանգստացնելով խոր քնած … (սպասավոր) նա՝ որպես այցելու, գնացել էր այգու մյուս … (բնակիչներ) հետ ծանոթանալու:

Կենդանաբանական այգու տնօրենը պատմում էր, որ այդ փիղի կապեր քանդելու հմուտ վարպետ էր: Գիշերները նա համառորեն ու ճարպկորեն քանդում էր իր ոտքերի կապած պարանները: Մի անգամ նույնիսկ կարողացել էր ծխնիներից անաղմուկ հանել այն շինության դուռը, որտեղ նրան բանտել: Չանհանգստացնելով խոր քնած սպասավորին՝ նա՝ որպես այցելու, գնացել էր այգու մյուս բնակիչների հետ ծանոթանալու:

Ընդգծված բառերը՝ առանց փոփոխության:
հմուտ, համառորեն, ճարպկորեն, բանտել

173. Տրված բառերով նախադասություն կազմի´ր պահպանելով դրանց հաջորդականությունը: Ընդգծի´ր այն բառերը, որոնց ձևերը փոխվեցին:

Մրջյուններ, մի, տեսակ, թափառաշրջիկ, կյանք, վարել: Դրանք, գիշատիչ, քոչվոր. մրջյուններ, են:
Ջունգլիներ, բոլոր, կենդանիներ, փախչել, քոչվոր, մրջյուններ, բանակ:
Մինչև, անգամ, հսկա, փիղ, շտապել, գլուխն ազատել, նրանք:
Վա՜յ, քնած, ճանապարհորդ, թափառաշրջիկ, մրջյուններ, նա, միայն, կմախք, թողնել:

Մրջյունները մի տեսակ թափառաշրջիկ կյանք վարել են: Դրանք գիշատիչ, քոչվոր մրջյուններ են.
Փոփոխված՝ Մրջյունները, վարել են Ջունգլիներում բոլոր կենդանիները փախչել են քոչվոր մրջյունների բանակ:
Փոփոխված՝ Ջունգլիներում, փախչել են, մրջյունների Մինչև անգամ հսկա փիղը շտապեց գլուխն ազատել:
Փոփոխված՝ շտապեց, գլուխն ազատել Վա՜յ, քնած ճանապարհորդ, թափառաշրջիկ մրջյունները նա միայն թողեց կմախք:
Փոփոխված՝ ճանապարհորդ, թողեց

174. Նախադասության մեջ վերականգնի´ր ընդգծված բառերի ուղիղ ձևերը: Ի՞նչ փոխվեց դրանից:

Թագավորը ինձ թույլ տվեց իրանտառում որս անել:
Հյուրերն իջան պատշգամբից, որպեսզի մի քիչզբոսնեն այգում:
Ափին ընդամենը մի նավակ կար, որը միանգամից լցվեց աղմկոտ երիտասարդներով:
Խառը մտքերը անտառում էլ հանգիստ չենտալու ինձ:

տալու – փոփոխվել է նախադասության կառուցվածքի պատճառով զբոսնել – փոփոխվել է բայաձևից լցվել – փոփոխվել է բայաձևից տալու – փոփոխություն չի եղել

175. Նախադասության բոլոր բառերն ուղիղ ձևով գրի´ր ու կարդա´. ի՞նչը փոխվեց:

Իշխանը գոհացավ այդ խոսքերից և առատ վարձատրեց ծերունուն:

Բառերն ըստ իմաստի բաժանվում են տարբեր խմբերի:
Առարկացույց տրվող բառերը կոչվում են գոյական, առարկայի հատկանիշ ցույց տվող բառերը՝ ածական, գործողություն ցույց տվող բառերը՝ բայ, գործողության հատկանիշ ցույց տվող բառերը՝ մակբայ և այլն:
Հայերենում կա տասը խոսքի մաս՝ գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն և վերաբերական:

Իշխանը, գոհանալ, այն, խոսք, և, առատ, վարձատրել, ծերունու

Փոխվել է՝ բայերի և գոյականների ձևը նախադասության կառուցվածքի պատճառով:

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

April 1

Մայրենի – առաջադրանքներ – Ապրիլի 1

Կատարի՛ր առաջադրանքները։
Կարգի՛ բեր բլոգդ՝ լրացնելով բացթողումներդ։

Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գտի՛ր և տեքստը վերականգնի՛ր։

Դա Մեքսիկայում աճող, այսպես կոչված, «քաղցր խոտի» մեջ է։ Դա սախարոզից հազար անգամ քաղցր Է։ Մեքսիկացի գիտնականները նոր քաղցր նյութ են հայտնաբերել։ Ի պատիվ XVI դարի իսպանացի բժիշկ Ֆրանցիսկո Էրնանդեսի, որը ղեղաբույսերի մասին շատ է գրել, այդ նյութն «էրնանդուլցինոմ» են անվանել։

Ճիշտ հաջորդականությամբ վերականգրած տեքստը կլինի այսպես՝ Դա սախարոզից հազար անգամ քաղցր Է։ Մեքսիկացի գիտնականները նոր քաղցր նյութ են հայտնաբերել։ Ի պատիվ XVI դարի իսպանացի բժիշկ Ֆրանցիսկո Էրնանդեսի, որը ղեղաբույսերի մասին շատ է գրել, այդ նյութն «էրնանդուլցինոմ» են անվանել։ Դա Մեքսիկայում աճող, այսպես կոչված, «քաղցր խոտի» մեջ է։

Սխալ կամ ոչ տեղին գործածված բառերը գտի՛ր և փոխարինի՛ր հարմար
հոմանիշով:

Նրան աշխատանքից փրկեցին, որովհետև անպատասխանատու էր ու ցրված: Մատիտներիդ մեջ կապույտի բոլոր գույները կան: Ծանոթիս այդպես էլ չգտա թանձր բազմության մեջ: Ընկերները երկու օր առաջ էին մաքառել ու հաշտվելու փորձեր էին անում: Բերրի խոստումներ տվեց ու գնաց:

Ճիշտ տարբերակ՝ Նրան աշխատանքից փրկեցին, որովհետև անպատասխանատու էր ու անուշադիր։ Մատիտներիդ մեջ կապույտի բոլոր երանգները կան: Ծանոթիս այդպես էլ չգտա խիտ բազմության մեջ: Ընկերները երկու օր առաջ էին վիճել ու հաշտվելու փորձեր էին անում: Շատ խոստումներ տվեց ու գնաց:

Գրի՛ր մեկ բառով։

ա. Սիրում է իր հայրենիքը: – հայրենասեր

բ. Միշտ ճշմարիտ է խոսում: – ճշմարտախոս

գ. Ինքն իր վրա վստահ է: – ինքնավստահ

դ. Սիրում է երաժշտություն: Երաժշտասեր

ե. Իր պարտականությունները ճանաչում է: – պարտաճանաչ

զ. Ինքն իրեն շատ է հավանում: – ինքնահավան

է. Գաղտնիքը պահել գիտե: – Գաղտնապահ

զ. Նուրբ ճաշակ ունի: – նրբաճաշակ

Գտի՛ր ժողովրդախոսակցական լեզվին բնորոշ բառերի գրական նույնանիշները։

Պռոշ (շրթունք), էգուց (վաղը), տկլոր (տկլոր), բարիշել (հաշտվել), ջահել (երիտասարդ), պոզ (եղջյուր), սապոն (օճառ), դոշակ (ներքնակ), լղար (նիհար):

Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ ականջ-ղ, ա-բյուր, աղո-ք, ամբող-, վեր-լակ, արդուզար-, խեղ-ել, կմա-ք, թղ-ադրամ, հո-նել, մա-թել, տար-րինակ, հն-րյա, օվկ-անոս, բար-ր, աման-րյա, թխվա-ք, ու-սուն։

Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ ականջօղ, աղբյուր, աղոթք, ամբողջ, վերելակ, արդուզարդ, խեղդել, կմախք, թղթադրամ, հոգնել, մաղթել, տարօրինակ, հնօրյա, օվկիանոս, բարձր, ամանորյա, թխվածք, ութսուն։

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

April 1

WIP – Բնագիտություն – Մթնոլորտային ճնշում, բաշխումը երկրագնդի վրա – Մարտի 30- ապրիլի 3

1․Մթնոլորտային ճնշում, բաշխումը երկրագնդի վրա 5-1, 5-2, 5-3 դասարաններ (սովորել, առաջադրանքները կատարել, քննարկելու ենք 5-1 և 5-2 դասարանների հետ ապրիլի2-ին, իսկ 5-3 դասարանի հետ ապրիլի 3-ին) պատմել սովորել

Մթնոլորտային ճնշում: Երկրի ձգողական ուժի շնորհիվ` մթնոլորտի վերին շերտերը ճնշում են ստորին շերտերի, իսկ վերջիններս՝ նաև Երկրի մակերևույթի վրա: Այսինքն՝ օդն իր կշիռով ազդում է Երկրի մակերևույթի վրա, առաջացնում ճնշում: Մթնոլորտի կողմից Երկրի մակերևույթի և դրա վրա գտնվող առարկաների վրա գործադրած ճնշումը կոչվում է մթնոլորտային ճնշում։ Մթնոլորտն ահռելի ուժով ազդում է նաև մարդու վրա, սակայն մարդը դա չի զգում, որովհետև օդի արտաքին ճնշմանը հակազդում է օրգանիզմի ներքին ճնշումը:

Մթնոլորտային ճնշումը չափում են ճնշաչափ (բարոմետր) կոչվող սարքով, որը լինում է սնդիկային և մետաղային՝ աներոիդ (առանց հեղուկի): Սնդիկայինն օգտագործվում է օդերևութաբանական կայաններում և տեղաշարժման համար հարմար չէ, իսկ մետաղայինը հեշտ և հարմար է տեղափոխման համար:
Մթնոլորտային ճնշումն առաջին անգամ սնդիկային ճնշաչափով չափել է Տորիչելլին 1649 թ.: Սնդիկային ճնշաչափը բաղկացած է 1 մ երկարությամբ, մի ծայրը փակ ապակե խողովակից, որի վրա կան միլիմետրային բաժանումներ (1000 մմ), և լցված է սնդիկով: Բաց ծայրով այդ խողովակը շրջված է սնդիկով լցված թասի մեջ։
Այդ դիրքում խողովակում սնդիկի սյան բարձրությունը՝ արտահայտված միլիմետրերով, կլինի տվյալ վայրի մթնոլորտային ճնշումը:
Այն ճնշումը, որը դիտվում է օվկիանոսի մակարդակին, 0⁰C ջերմաստիճանում և հավասար է սնդիկի 760 մմ սյան գործադրած ճնշմանը, կոչվում է նորմալ մթնոլորտային ճնշում:
Եթե ցուցմունքը 760 մմ -ից ավելի է, ապա ճնշումը բարձր է, իսկ եթե պակաս է՝ ցածր:
Չափումները ցույց են տալիս, որ մթնոլորտային ճնշումն ըստ բարձրության ենթարկվում է փոփոխության: Ըստ բարձրության՝ օդը նոսրանում է, իսկ ճնշումը՝ ընկնում: Դա է պատճառը, որ լեռների վրա ճնշումն ավելի փոքր է, քան հարթավայրերում:
Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ներքնոլորտի ստորին շերտում յուրաքանչյուր 1000 մ բարձրանալիս ճնշաչափի ցուցմունքը նվազում է մոտ 100 մմ-ով:
Օրինակ, եթե լեռան բացարձակ բարձրությունը 4000 մ է, ապա գագաթին մթնոլորտային ճնշումը կլինի 360 մմ (760 մմ — 4 ■ 100 մմ = 360 մմ):
Մթնոլորտային ճնշումը փոփոխվում է նաև՝ օդի ջերմաստիճանից կախված: Ջերմաստիճանի աճի դեպքում օդն ընդարձակվում է, դառնում է ավելի նոսր, ուստի ճնշումը նվազում է:
Հետևաբար՝ որքան օդի ջերմաստիճանը բարձր է, այնքան ճնշումը ցածր է, և հակառակը:
Մթնոլորտային ճնշման բաշխումը երկրագնդի վրա: Մթնոլորտային ճնշումը Երկրի մակերևույթի վրա տեղաբաշխված է խիստ անհավասարաչափ: Պատճառն այն է, որ երկրագնդի վրա կան տարբեր բարձրությամբ և տարբեր ջերմաստիճաններ ունեցող վայրեր:
Քարտեզի վրա հավասար մթնոլորտային ճնշումները պատկերում են հատուկ տարված գծերով, որոնք կոչվում են իզոբարեր (հունարեն, իզոս՝ հավասար, բարոս՝ ծանրություն, ճնշում բառերից):
Երկրագնդի վրա մթնոլորտային ցածր ճնշման մարզն անվանում են ցիկլոն, իսկ մթնոլորտային բարձր ճնշման մարզը՝ անտիցիկլոն:
Ցիկլոնները երկրագնդի վրա հիմնականում ձևավորվում են հասարակածային և բարեխառն լայնությունների տաք ու խոնավ վայրերում:
Անտիցիկլոնները ձևավորվում են հիմնականում չորային շրջաններում, ինչպես շոգ, այնպես էլ՝ ցուրտ կլիմայական պայմաններում:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Երևանում մթնոլորտային ճնշումը հավասար է 660 մմ բարձրությամբ սնդիկի սյան գործադրած ճնշմանը: Հաշվեք, թե նույն պահին ճնշումը որքա՞ն կլինի Սևանա Լճի ափին, եթե այն Երևանից բարձր է մոտ 1 կմ:

Ի՞նչ է մթնոլորտային ճնշումը:

Ի՞նչ սարքով են չափում մթնոլորտային ճնշումը:

Ինչպե՞ս է փոխվում մթնոլորտային ճնշումն ըստ բարձրության:

Ի՞նչ է իզոբարը:

Ի՞նչ են ցիկլոնը և անտիցիկլոնը:

Category: Բնագիտություն | LEAVE A COMMENT

April 1

Story: “A Day in the Forest” – March 30 — April 3

Story: “A Day in the Forest”

One sunny morning, a little boy named Tom went to visit his grandfather’s farm. Tom loved animals very much. On the farm, he saw many domestic animals: a friendly dog, a white sheep, and a big brown horse. The dog wagged its tail and barked happily. The sheep was eating grass, and the horse was running in the field.

Tom asked his grandfather, “Do all animals live on farms?”

His grandfather smiled and said, “No, Tom. Many animals live in the wild. They do not live with people.”

Tom became curious and decided to take a walk near the forest. Suddenly, he heard a strange sound. It was not like the sounds of farm animals. He walked slowly and carefully.

In the forest, Tom saw a fox hiding behind a tree. Then he noticed a big bear near the river. The bear was catching fish. Tom was surprised. He had never seen wild animals so close.

He remembered his grandfather’s words: “Wild animals live in nature. They can be dangerous. You must be careful.”

Tom quietly went back to the farm. He told his grandfather everything. His grandfather said, “Now you understand the difference. Domestic animals live with people, and wild animals live in forests and jungles.”

That evening, Tom looked at the sky and thought, “Animals are different, but they are all important.”

Vocabulary (Բառապաշար)

farm – ֆերմա
forest – անտառ
wild – վայրի
domestic – ընտանի
curious – հետաքրքրասեր
careful – զգույշ
dangerous – վտանգավոր
hide – թաքնվել

Comprehension Questions

Where did Tom go in the morning? – to visit his grandfather’s farm.
What animals did he see on the farm? – a friendly dog, a white sheep, and a big brown horse.
Which wild animals did Tom see in the forest? – Tom saw a fox hiding behind a tree. Then he noticed a big bear near the river.
Why did Tom go back quickly? – He remembered his grandfather’s words
What did Tom learn? – Domestic animals live with people, and wild animals live in forests and jungles.”

Discussion

Do you like wild or domestic animals more? Why? I like domestic because they are friendly.
What is your favorite animal? Is it wild or domestic? dog is domestic